
کارنامه علیرضا خمسه: از “مرگ یزدگرد” تا “روزی روزگاری آبادی”
علیرضا خمسه، هنرمند چندوجهی و خالق نقشهای کمدی ماندگار، یکی از مشهورترین چهرههای سینمای ایران است که با تسلط بر هنر پانتومیم و توانایی بالا در خلق موقعیتهای طنز، جایگاه ویژهای در دل مردم پیدا کرده است. از اوایل دهه شصت شمسی تا به امروز، کارنامه هنری او مملو از آثار درخشان است. در سالهای اخیر، حضور او در نقشهای جدید، از جمله سریال تلویزیونی مورد انتظار «روزی روزگاری آبادی»، بار دیگر توجهها را به سمت این بازیگر توانمند جلب کرده است.
در این بیوگرافی جامع و مفصل، به بررسی زندگی، تحصیلات، کارنامه هنری پربار و زندگی شخصی علیرضا خمسه میپردازیم. برای مطالعه جزئیات بیشتر درباره مسیر شهرت و زندگی این هنرمند بزرگ، در ادامه مطلب و در سایت سلبریتیها همراه ما باشید.
- بازگشت نگار جواهریان با سریال وحشی؛ نگاهی به زندگی و آثار او14 آوریل, 2025
تولد، اصالت و تحصیلات علیرضا خمسه
علیرضا خمسهنیا در تاریخ ۹ بهمن ماه سال ۱۳۳۱ شمسی در شهر تهران متولد شد. او فرزند اول یک خانواده اصالتاً زنجانی است. البته او در دوران کودکی سه خواهر و برادر خود را از دست داد و بعدها صاحب چهار خواهر و چهار برادر دیگر شد. پدر او کارمند اداره برق و مادرش خانهدار بودند.
مسیر تحصیلی از روانشناسی تا پانتومیم پاریس
علاقه علیرضا خمسه به دنیای تئاتر و بازیگری از دوران دبیرستان به شکل جدی آغاز شد. با این وجود، او تحصیلات آکادمیک خود را با رشته روانشناسی در دانشگاه شهید بهشتی تهران آغاز کرد. او باور داشت که دانش روانشناسی میتواند در عمقبخشی به شخصیتپردازیها و درک بهتر بازیگری به او کمک کند.
با هدف ارتقای سطح دانش و مهارت خود در حوزه هنر، خمسه در سال ۱۳۵۷ به کشور فرانسه سفر کرد. او به مدت یک سال و نیم در پاریس، در مدرسههای معتبری چون ون سن، آتلیه آگوستوبوال و آتلیه سیته یونیورسیته، به فراگیری دورههای تخصصی مربوط به پانتومیم، بازیگری و حرکات بدنی پرداخت. اما نکته جالب این است که با شروع انقلاب اسلامی، او تحصیلات خود را نیمهکاره رها کرد و در سال ۱۳۵۹ به ایران بازگشت تا فعالیت هنری خود را در وطن آغاز کند.
آغاز فعالیت حرفهای و اوج شهرت
ورود علیرضا خمسه به دنیای سینما در سال ۱۳۶۰ و در سن ۲۹ سالگی اتفاق افتاد. او با فیلم «مرگ یزدگرد» ساخته بهرام بیضایی برای اولین بار مقابل دوربین رفت. همچنین، یک سال پس از آن، فعالیتهای تلویزیونی او با مجموعه طنز «بورزید و بخندید» از شبکه یک سیما شروع شد.
درخشش در تلویزیون و شهرت ملی
توانایی خاص خمسه در تسلط بر میمیک صورت، حرکات نرم و بدن و همچنین استعداد بالا در خلق لحظات کمیک، به سرعت نظر کارگردانان طنزپرداز را جلب کرد. بر همین اساس، او در برنامههایی نظیر «نوروزنامه» و «هوشی و موشی» حضور یافت.
اوج شهرت او در تلویزیون با سریال «هوشیار و بیدار» در سال ۱۳۶۳ رقم خورد. این مجموعه که به مدت چهار سال هر جمعه از تلویزیون پخش میشد، خمسه را به یک چهره محبوب در میان مخاطبان بزرگ و کوچک تبدیل کرد.
موفقیتهای بینالمللی و سیمرغ بلورین
خمسه در سال ۱۳۷۰ با فیلم سینمایی «آپارتمان شماره ۱۳» به کارگردانی یدالله صمدی، به شهرتی بینالمللی رسید. او نه تنها در این فیلم به عنوان یکی از نویسندگان حضور داشت، بلکه به خاطر بازی درخشان خود، موفق شد جایزه بهترین بازیگر مرد را از جشنواره بینالمللی فیلم پیونگیانگ کره شمالی در سال ۱۳۷۱ کسب کند.
علاوه بر این موفقیت، در سال ۱۳۷۲، خمسه با بازی در فیلم فانتزی «من زمین را دوست دارم» به کارگردانی ابوالحسن داوودی، که در آن نقش یک مرد فضایی را ایفا میکرد، توانست شهرت خود را تثبیت کند.
یکی از مهمترین افتخارات او دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد از بیست و هفتمین دوره جشنواره فیلم فجر در سال ۱۳۸۷ برای بازی در فیلم «بیست» بود.
خلق شخصیت ماندگار «باباپنجعلی» در پایتخت
بدون شک، ماندگارترین و محبوبترین نقش علیرضا خمسه، کاراکتر «باباپنجعلی معمولی» در مجموعه تلویزیونی «پایتخت» است که از سال ۱۳۸۹ آغاز شد و در پنج فصل ادامه داشت. با وجود سختیهایی که این نقش به دلیل گریم سنگین، لثه مصنوعی و حرکات کند داشت، خمسه توانست با بازی روان و کمدیالوگ خود، شخصیتی را خلق کند که با استقبال بینظیر مردم مواجه شد و نام او را در کنار کمدینهای بزرگ ایرانی جاودانه کرد.
زندگی شخصی و خانوادگی
علیرضا خمسه در زندگی شخصی خود دو بار ازدواج کرده است.
ازدواج اول و فرزندان
اولین ازدواج خمسه در سال ۱۳۶۲ و در سن ۳۱ سالگی اتفاق افتاد که حاصل آن یک پسر به نام «احمدرضا» است. متأسفانه این ازدواج در نهایت به جدایی ختم شد. احمدرضا خمسه در حال حاضر به همراه مادرش از ایران مهاجرت کرده و ساکن اسپانیا است.
ازدواج دوم با مروارید پورشفیقی
خمسه در سال ۱۳۷۲ برای دومین بار ازدواج کرد. همسر دوم او «مروارید پورشفیقی» است. خانم پورشفیقی پیش از ازدواج به عنوان گریمور در سینما و تلویزیون فعالیت میکرد، اما پس از ازدواج و به دلیل تمرکز بر تربیت فرزندان، کار حرفهای خود را کنار گذاشت. ثمره این ازدواج دو دختر به نامهای «درسا» و «گلسا» است. درسا در رشته سختافزار کامپیوتر تحصیل کرده و گلسا نیز دانشجو است.
فهرست کامل آثار علیرضا خمسه
آثار سینمایی
| ۱۴۰۴ – استخر – بازیگر – سروش صحت | ۱۳۹۸ – ملاقات با جادوگر – بازیگر – جمشید بهرامیان | ۱۳۸۸ – خوابهای دنبالهدار – بازیگر – پوران درخشنده |
۱۴۰۲ – شهر گربهها ۲ – بازیگر –سیدجواد هاشمی | ۱۳۹۳ – جنجال در عروسی – بازیگر – رضا خطیبی | ۱۳۸۸ – شکلات داغ – بازیگر – حامد کلاهداری |
| ۱۳۹۹ – شهر گربهها ۱ – بازیگر – سیدجواد هاشمی | وروجکها – بازیگر – فرزاد اژدری | ۱۳۸۸ – عروسک – بازیگر – ابراهیم وحیدزاده |
| ۱۳۹۲ – نیکان و بچه غول – بازیگر – رحمان رضایی | ۱۳۹۱ – از تهران تا بهشت – بازیگر – ابوالفضل صفاری | ۱۳۸۷ – بیست – بازیگر – عبدالرضا کاهانی |
| عملیات مهد کودک – بازیگر – فرزاد اژدری | ۱۳۹۰ – سلام بر فرشتگان – بازیگر – فرزاد اژدری | ۱۳۸۷ – میزاک – بازیگر – حسینعلی لیالستانی |
| ۱۳۸۹ – نخودی – بازیگر – جلال فاطمی | دختر شاهپریون – بازیگر – کامران قدکچیان | ۱۳۸۵ – قاعده بازی – بازیگر – احمدرضا معتمدی |
| قبرستان غیرانتفاعی – بازیگر – محسن دامادی | ۱۳۷۹ – یکی بود یکی نبود – بازیگر – ایرج طهماسب | ۱۳۷۶ – کلید ازدواج – بازیگر – داوود موثقی |
| ۱۳۷۵ – مینا و غنچه – بازیگر – محمدحسینپور، جهان خادمالمله | معجزه خنده – نویسنده – یدالله صمدی | ۱۳۷۴ – پاکباخته – بازیگر – غلامحسین لطفی |
| ماه پیشونی – بازیگر/بازیگردان/دوبلور – علیاکبر کوهکی، جواد ارشاد | ۱۳۷۳ – بوی خوش زندگی – بازیگر/نویسنده – ابوالحسن داوودی | مهریه بیبی – بازیگر – اصغر هاشمی |
| ۱۳۷۲ – چشم شیطان – بازیگر – حسن هدایت | من زمین را دوست دارم – بازیگر – ابوالحسن داوودی | ۱۳۷۱ – چهارشنبه عزیز – بازیگر – حمید تمجیدی |
مأموریت آقای شادی – بازیگر/بازنویس فیلمنامه – محمدرضا زهتابی | دلاوران کوچه دلگشا – بازیگر – حسن هدایت | ۱۳۷۰ – جیببرها به بهشت نمیروند – بازیگر/بازنویس – ابوالحسن داوودی |
| دو نفر و نصفی – بازیگر – یدالله صمدی | ۱۳۶۹ – آپارتمان شماره ۱۳ – بازیگر/نویسنده – یدالله صمدی | ۱۳۶۸ – شکار خاموش – بازیگر – کیومرث پوراحمد |
| زیر بامهای شهر – بازیگر – اصغر هاشمی | ۱۳۶۷ – لنگرگاه – بازیگر – کیومرث پوراحمد | روز باشکوه – بازیگر – کیانوش عیاری |
| ۱۳۶۶ – شاید وقتی دیگر – بازیگر – بهرام بیضایی | ۱۳۶۰ – مرگ یزدگرد – بازیگر – بهرام بیضایی | — |
تلویزیونی
| ۱۴۰۴ – روزی روزگاری آبادی – بازیگر – حسین سهیلیزاده – شبکه ۱ | ۱۴۰۳ – چرخ گردون ۲ – بازیگر – جواد مزدآبادی – شبکه ۲ | ۱۳۹۹ – چوب خط – بازیگر – حمید بهرامیان – شبکه ۳ |
| ۱۴۰۴ – شیش ماهه – بازیگر – مهران مدیری – شبکه ۳ | ۱۴۰۳ – فریبا – بازیگر – محمود معظمی – شبکه ۳ | ۱۳۹۹ – زمین گرم – بازیگر – سعید نعمتالله – شبکه ۳ |
| ۱۴۰۴ – یزدان – بازیگر – منوچهر هادی – شبکه ۳ | ۱۴۰۲ – بگو بخند – داور – شهاب عباسی – شبکه نسیم | ۱۳۹۷ – زندگی از نو – بازیگر – علیمحمد قاسمی – شبکه تهران |
| ۱۴۰۲ – چرخ گردون ۱ – بازیگر – جواد مزدآبادی – شبکه ۲ | ۱۳۹۶ – پایتخت ۵ – بازیگر – سیروس مقدم – شبکه ۱ | ۱۳۹۵ – دورهمی – مهمان – مهران مدیری – شبکه نسیم |
| ۱۳۹۴–۱۳۹۵ – بیمار استاندارد – بازیگر – سعید آقاخانی – شبکه ۱ | ۱۳۹۴ – خندوانه – استندآپ – رامبد جوان – نسیم | حالت خاص – بازیگر – افشین اربابی – شبکه نسیم |
| پایتخت ۴ – بازیگر – سیروس مقدم – شبکه ۱ | مسابقه ثانیهها – مجری – سهیل سلیمانی – شبکه ۲ | میکائیل – بازیگر – سیروس مقدم – شبکه ۱ |
| ۱۳۹۳ – خندوانه – مهمان – رامبد جوان – نسیم | ۱۳۹۱–۱۳۹۳ – جلالالدین – بازیگر – شهرام اسدی – شبکه ۱ | ۱۳۹۲–۱۳۹۳ – پایتخت ۳ – بازیگر – سیروس مقدم – شبکه ۱ |
| تلهفیلم به من نگو قراضه – بازیگر – محسن یوسفی – شبکه ۱ | ۱۳۹۲ – گوشی قرمز – بازیگر – صادق پروین آشتیانی – شبکه ۲ | ۱۳۸۷–۱۳۹۶ – سرزمین مادری – بازیگر – کمال تبریزی – شبکه ۳ |
| ۱۳۹۱–۱۳۹۲ – پایتخت ۲ – بازیگر – سیروس مقدم – شبکه ۱ | ۱۳۹۱–۱۳۹۲ – عصر پاییزی – بازیگر – اصغر نعیمی – شبکه ۱ | ۱۳۹۱ – داستان عوضی – بازیگر – فریدون جیرانی – شبکه ۱ |
| تهران پلاک ۱ – بازیگر – مهدی مظلومی | تلهفیلم رباعی – بازیگر – محسن دامادی – شبکه ۱ | ۱۳۹۰ – گنج پنهان – بازیگر – بابک محمدی – مرکز کیش |
| مهمانان ویژه – بازیگر – سید جواد رضویان – شبکه تهران | ۱۳۸۹–۱۳۹۰ – پایتخت – بازیگر – سیروس مقدم – شبکه ۱ | ۱۳۸۹ – چاووش بهار – بازیگر – افشین اربابی – شبکه آموزش |
| دارا و ندار – بازیگر – مسعود دهنمکی – شبکه تهران | عوارض جانبی – بازیگر – رامین گلسرخی – شبکه خانگی | خداحافظ تهران – بازیگر – محمدرضا رستمی – شبکه ۱ |
| تنها حامی – بازیگر – بیژن شیرمرز – شبکه خانگی | دزدان غیر دریایی – بازیگر – بیژن شیرمرز – شبکه ۳ | کت تنگ – بازیگر – آرمین سهامی – شبکه تهران |
ورود زندهها ممنوع – بازیگر – جواد مزدآبادی – شبکه تهران | ۱۳۸۸ – ما خونه نیستیم – بازیگر – شاهد احمدلو | ۱۳۸۸ – روز هشتم – بازیگر – مهدی کرمپور – شبکه ۱ |
| بلور باران – بازیگر – شاهد احمدلو – سیما فیلم | جا مانده – بازیگر – بهروز شعیبی – سیما فیلم | ۱۳۸۷–۱۳۸۸ – کلاه قرمزی ۸۸ – مهمان – ایرج طهماسب – شبکه ۲ |
| همه بچههای من – بازیگر – مرضیه برومند | شب هزار و یکم – بازیگر – علی بهادر – شبکه ۱ | ۱۳۸۶ – سالاد فصل – مجری/نویسنده – شبکه جامجم |
| مرد هزارچهره – بازیگر – مهران مدیری – شبکه ۳ | فرزند افیون – بازیگر – مجید جوانمرد – شبکه ۳ | ۱۳۸۵–۱۳۸۶ – با هم در خانه – بازیگر – بهمن زرینپور – شبکه ۲ |
| به همین سادگی – بازیگر – افشین اربابی – شبکه تهران | ۱۳۸۵ – مسابقه پلکان – مجری – شبکه ۳ | ۱۳۸۴ – یک مشت پر عقاب – بازیگر – اصغر هاشمی |
| ۱۳۸۳ – فیلبانان – بازیگر – کاظم راستگفتار – شبکه ۲ | آرایشگاه – بازیگر/نویسنده/کارگردان – علیرضا خمسه – شبکه ۳ | ۱۳۸۱–۱۳۸۳ – جمعه تعطیل نیست – بازیگر/نویسنده/مجری/کارگردان – شبکه تهران |
| ۱۳۸۲ – حیاط خلوت – کارگردان/نویسنده – علیرضا خمسه – شبکه ۲ | مسافر زمان – بازیگر – مسعود نوابی – شبکه ۲ | ۱۳۸۱ – عسلها و مثلها – بازیگر – مجتبی یاسینی – شبکه ۱ |
| ۱۳۷۹–۱۳۸۰ – چراغ جادو – بازیگر – همایون اسعدیان – شبکه ۱ | ۱۳۷۹ – معجزه ازدواج – بازیگر/نویسنده/کارگردان – علیرضا خمسه – شبکه ۲ | ۱۳۷۸ – میگی نه نگاه کن – بازیگر – کاظم بلوچی – شبکه ۱ |
هتل پیادهرو – بازیگر – بهمن زرینپور – شبکه ۱ | ۱۳۷۷ – سیاحتنامه – بازیگر/نویسنده/مجری/کارگردان – خمسه – شبکه ۳ | ۱۳۷۶–۱۳۷۷ – بهارنامه – بازیگر/نویسنده/کارگردان – خمسه – شبکه ۳ |
| ۱۳۷۶ – بشین پاشو بخند – بازیگر/نویسنده/مجری – خمسه – شبکه ۲ | ۱۳۷۵ – جشن خاطرهها – مجری – شبکه ۱ | ۱۳۷۵ – ب مثل بهار – بازیگر – مسعود شاهمحمدی – شبکه ۲ |
| مسابقه ستارهها – مجری – شبکه تهران | ۱۳۷۴ – رنگینکمان – مجری/پانتومیم – ایرج راد – شبکه تهران | ۱۳۶۸ – سلامتی چه خوبه – بازیگر/نویسنده/کارگردان هنری – خمسه – شبکه ۱ |
| ۱۳۶۷ – ماجراهای آقای دوستی – بازیگر – نوابی/رشیدی – شبکه ۱ | مسابقه هفتخوان (دوم) – مجری/بازیگر – شبکه ۱ | ۱۳۶۵–۱۳۶۷ – هوشیار و بیدار – بازیگر – عبداللهی/اوزی |
| ۱۳۶۶ – زنگ بیداری – کارگردان – خمسه – شبکه ۱ | ۱۳۶۵ – خانه در انتظار – بازیگر – منوچهر عسگرینسب – شبکه ۲ | هاچ زنبور عسل – بازیگر – شبکه ۱ |
| مسابقه حواستو جمع کن – مجری | ۱۳۶۴ – دست بالای دست – بازیگر – اسماعیل شنگله – شبکه ۱ | ۱۳۶۴ – نردبام – بازیگر – شهرزاد مهدوی – شبکه ۱ |
| جنگ هفته – بازیگر – اسماعیل شنگله – شبکه ۱ | ۱۳۶۳ – هفتخوان – مجری/کارگردان – خمسه – شبکه ۱ | هوشی و موشی – بازیگر – مهناز جهانگیری – شبکه ۱ |
| پاتلن وکیل – بازیگر – اسماعیل شنگله – شبکه ۱ | نگاه سوم – بازیگر – شبکه ۱ | روزنامه – بازیگر – مهدوی – شبکه ۱ |
| ۱۳۶۳–۱۳۶۲ – نوروزنامه – بازیگر – خوشرزم/جزایری – شبکه ۱ | ۱۳۶۲ – افسانه سلطان و شبان – بازیگر – داریوش فرهنگ – شبکه ۱ | ۱۳۶۱ – بورزید و بخندید – بازیگر – خوشرزم – شبکه ۱ |
شبکه خانگی
| ۱۴۰۱ – دورهمی – مهمان – مهران مدیری | ۱۴۰۱ – پدر گواردیولا – بازیگر – سعید نعمتالله | ۱۳۹۳ – عشق تعطیل نیست – بازیگر – بیژن بیرنگ |
| ۱۴۰۱ – مهمونی – مهمان – ایرج طهماسب | ۱۴۰۱ – شبهای مافیا – بازیکن – سعید ابوطالب | کوچه مروارید – بازیگر – سعید سالارزهی |
| ۱۴۰۰ – نیسان آبی – بازیگر – منوچهر هادی / مسعود اطیابی | ۱۳۹۲ – عقاید یک آکتور سینما – مهمان – منیژه حکمت | ۱۳۹۰ – شام ایرانی – — |
| ۱۴۰۰ – شبآهنگی – — | — | — |















